Nhiều ruộng đồng bị bồi lấp nặng, bà con đành trồng tạm cây cỏ cho bò ăn; nhiều trường học chưa khôi phục, môi trường học tập của các em bị xáo trộn, chia cắt khi từng lớp phải học tạm ở các nơi trụ sở xã, hợp tác xã và thôn...

Nhiều người trăn trở hỏi: Vì sao bão lũ đi qua đã hơn 2 tháng rồi mà công tác khắc phục vẫn còn "giậm chân tại chỗ", vẫn chưa xây dựng xong các khu tái định cư ở vùng lũ, hoặc các công trình thiết yếu khác để phục vụ ổn định đời sống nhân dân?

Ở tạm

Những chuyến tàu vẫn ầm ào về ga; những chuyến xe chở mía, sắn, hàng hóa nối đuôi nhau qua La Hai; người đến, kẻ đi tấp nập... Nhưng ở ngay nơi “phố núi” náo nhiệt, hối hả trong những ngày tháng gần tết này vẫn hiện hữu một xóm dân cư thôn Long An (thị trấn La Hai - Phú Yên) hoang tàn sau lũ. Hằng ngày, nhiều người dân ở đây vẫn ngồi bó gối trên cái nền gạch vỡ vụn hoặc trong căn chồi nhỏ phủ nhựa chứ chẳng biết làm gì để sinh sống.

Chị Phan Thị Mỹ Thà vừa thổi lửa, vừa nói: “Thôn Long An có hơn 20 nhà sập, riêng xóm này có 13 nhà bị lũ cuốn phăng, đến nay ai cũng ở tạm bợ hoặc đi “ăn nhờ ở đậu” nhà quen, nhà hàng xóm”. “Lũ đi qua đã lâu, nhưng vì sao bà con chưa xây dựng nhà để ở?” - tôi hỏi.

Chị Thà buồn bã nói: “Dân vẫn chưa nhận được tiền hỗ trợ và chính quyền địa phương “hứa” làm khu tái định cư (TĐC) ở nơi khác thì làm sao xây nhà ở đây!”. Không ai không khỏi chạnh lòng trước nhiều hộ dân ở thôn Long An vẫn đang sống vất vưởng trong những ngôi nhà tạm bợ; không khỏi xót xa khi tận mắt chứng kiến cả gia đình chị Thà gồm 5 người phải sống chen chúc trong cái chòi che tạm bằng nhựa chỉ rộng chừng 12m2!... 

Từ “xóm nhà tạm” Long An, tôi vượt qua sông Kỳ Lộ về xóm Trường ở thôn Triêm Đức, xã Xuân Quang 2. Những ai quan tâm đến trận lũ lịch sử vừa qua gây hậu quả nặng nề ở Phú Yên đều biết đến một xóm Trường tang tóc với 18 người chết, 44 ngôi nhà xây bị nước lũ cuốn trôi... Đã ba lần về xóm Trường sau lũ, tôi vẫn thấy “vở kịch cũ” với hàng chục người dân “ngồi chơi xơi nước” và chờ... hàng cứu trợ, chứ chẳng biết làm gì khi ruộng đồng bị bồi lấp chưa khắc phục xong!

Mặt dù Nhà nước cùng cộng đồng xã hội trong cả nước đặc biệt quan tâm chia sẻ, dồn sức hỗ trợ, giúp đỡ cho xóm Trường bị thiệt hại nặng do lũ; nhưng hơn 2 tháng rồi, cuộc sống của người dân ở nơi này vẫn không có gì đổi thay, vẫn chưa thể gượng dậy trong cảnh xóm làng đổ nát hoang tàn. Hàng chục nhà tạm bằng nhựa, tole mọc lên ở ngay nơi “rốn lũ” đi qua.

Ở cạnh xóm Trường, 15 gia đình có nhà sập ở thôn Phú Sơn cũng đang sống trong cảnh tạm bợ. Bà cụ Trần Thị Biên (88 tuổi) - mẹ của 2 liệt sĩ ở xóm Trường - bức xúc: “Chính quyền địa phương không cho xây dựng nhà ở đây để di dời TĐC ở nơi khác, nhưng chờ dài cổ rồi vẫn chưa thấy động tĩnh gì. Do vậy, dân đành ở tạm khổ cực, vất vả trăm bề, cháu ạ!”.

Trong căn nhà nhỏ lợp nhựa chỉ đủ kê cái giường với bàn thờ 3 người chết khói bay nghi ngút, chị Trịnh Thị Tuyết Nhung nghẹn ngào nói: “Ai ai cũng muốn xây dựng lại ngôi nhà mới kiên cố để ở, để thờ phụng người thân chết lũ cho ấm cúng trong những ngày tết sắp tới, nhưng lực bất tòng tâm!”.

Tôi đem câu chuyện nhà ở tạm của dân ở xóm Trường hỏi ông Chủ tịch xã Xuân Quang 2 Lê Văn Hùng thì được giải thích: “Khu TĐC dân xóm Trường vẫn còn đang san ủi mặt bằng chứ chưa xây dựng công trình điện, đường, nước... Xã cũng chỉ mới gửi giấy đề nghị cấp trên xây dựng khu TĐC cho các hộ dân có nhà sập ở thôn Phú Sơn. Do vậy, số tiền hỗ trợ nhà ở cho dân hơn 900 triệu đồng vẫn đang còn nằm ở kho bạc!...”.

Theo nhiều người dân, nếu bây giờ chính quyền địa phương có giao ngay đất TĐC cho dân thì bà con cũng không thể tiến hành xây dựng nhà bởi thời gian từ nay đến Tết Nguyên đán rất gần, trong khi đó tập tục ở đây là không xây cất nhà dở dang trước và sau tết hoặc trong tháng giêng âm lịch!

Vậy là còn đó đau đáu nỗi lo: Không biết bao giờ người dân ở vùng lũ Long An, xóm Trường, Phú Sơn... mới được TĐC, mới thoát khỏi cảnh sống tạm trong những căn nhà tạm!

Học tạm

Trong bảng lảng sương mai ở “phố núi” La Hai, tôi lại vượt chặng đường dài về xã Xuân Sơn Bắc – nơi đã từng bị lũ cô lập trong bốn ngày đêm. Ở đây không còn cảnh nhiều gia đình ăn ở tạm bợ, nhưng hầu hết các bậc phụ huynh đều canh cánh nỗi lo cho con em ngày ngày phải nhọc nhằn cắp sách đến các nơi học tạm. 

Đến trụ sở UBND xã Xuân Sơn Bắc, tôi bất giác nghe tiếng ơ a học bài của các em học sinh lớp 1, trong khi đó ở bên ngoài phòng học đông người đang nhận hạt giống cây trồng gây tiếng ồn ào.

Cô giáo Lê Thị Năm tâm sự: “Hai trường tiểu học Tân Bình, Tân Phước đều sập hoàn toàn với 11 phòng học. Do vậy, hai tháng qua các em phải học “trường tạm” ở các trụ sở xã, Hợp tác xã Phước Thọ và thôn Tân Thọ. Việc dạy và học tạm ở nơi công sở đang làm việc như thế này bất lợi đủ thứ, nhất là cơ sở vật chất chật hẹp, nhiều tiếng ồn, thiếu các dụng cụ dạy học trực quan như tranh, ảnh; thiếu sân chơi riêng biệt cho các em...”. Phòng học lớp 5A nằm sát các phòng, ban làm việc của UBND xã, nên thầy và trò không thể nói to, đọc lớn, không dám tập hát, tập múa trong phòng...

Học ở “trường tạm” tại trụ sở xã Xuân Sơn Bắc rất khó khăn.