Để bạn đọc phần nào nhận biết được Cà Mau hôm nay phát huy những giá trị truyền thống của mình như thế nào, chúng tôi - những người làm báo, Báo ảnh Đất Mũi sẽ bằng hình ảnh, bằng lời bình phác thảo một vài nét của những vùng đất mà chúng tôi đi qua - như những lát cắt của cuộc sống. Có thể đó là một lễ hội dân gian, một làng nghề truyền thống, một tập tục làm ăn… hoặc cũng có thể là cuộc sống thường nhật của một gia đình bình thường… Và quan trọng hơn, chúng tôi cũng sẽ khởi hành ký sự của mình lênh đênh trên những dòng sông trên vùng đất Cà Mau này.

Một góc Cà Mau sông nước


Đa phần người Hoa chọn dọc bờ sông làm nơi sinh sống


Nghề đưa đò dọc, ngang - một trong những nghề mưu sinh của cư dân sống cạnh dòng sông


Có sông nước là có nhu cầu về phương tiện đi lại nên nhiều xưởng mộc chuyên đóng xuồng được phát triển rộng khắp

    Sông Cà Mau có tự bao giờ, không mấy người còn nhớ. Cũng như những vùng đất khác, nền văn minh lúa nước của người Việt đã là một nguyên nhân cho những vùng đất lành thường nằm bên những dòng sông. Nơi đây người ta quần tụ với nhau để làm ăn, sinh sống và những vùng đất ven sông này trở thành làng mạc, xóm ấp. Ở Cà Mau cũng không ngoại lệ, khi những bước chân của người đàng ngoài về đây lập ấp, mở cõi thì họ đã trú ngụ trên vùng đất này. Có lẽ những thương lái Hoa kiều là những người đặt chân về đây cùng người Kinh sớm nhất. Điều này được minh chứng hiện nay dọc theo hai bờ sông Cà Mau đa phần là Hoa kiều làm ăn, buôn bán. Quần tụ bên nhau, mở hội tương tế, làm nghề hốt thuốc Bắc trị bệnh, mua bán tạp hóa… Nói đến làm ăn mua bán thì không ai không thán phục cách làm của người Hoa, bởi những thương hiệu của họ. Dẫu là một món hàng, một món ăn nhỏ nhặt nhất, họ cũng biết biến thành một thương hiệu lưu truyền trong lòng những người dân lao động - đối tượng mà họ phục vụ. Phường 2 - Cà Mau có một thương hiệu dân dã nổi tiếng từ lâu, đó là Kèm Xại - từ thương hiệu này đã biến một con hẻm nhỏ nơi làm món ăn này thành tên hẻm Dưa Cải (kèm xại là tên gọi của người Hoa về món dưa cải). Bên dòng sông Cà Mau cũng có biết bao cuộc mưu sinh khác của cộng đồng ba dân tộc Kinh, Hoa, Khmer, nhưng có lẽ đặc trưng hơn hết của vùng đất này là mưu sinh trên sông nước. Để tiện việc đi lại, từng nơi, từng vùng có những chuyến đò ngang, đò dọc phục vụ bất kể thời gian… Và cũng từ đây, nhiều mối tình cũng đã đơm hoa kết trái từ những chuyến đò đầy ắp kỷ niệm này. Những ghe chiếu cắm sào trên sông, những ghe hàng bông từ khắp nơi đổ về mua bán. Và chợ trên sông Cà Mau của cư dân vùng sông nước hình thành một cách tự phát.

    Chợ trên sông - một cách mua bán của cư dân vùng cực nam này với đầy đủ hàng hóa phục vụ cho nhu cầu của con người… Còn, còn nhiều cuộc mưu sinh trên vùng đất này nhưng tựu trung đây vẫn là những cuộc mưu sinh ít dữ, lành nhiều của một dòng sông...

ĐÀO TUẤN - LÊ NGUYỄN